OwocoweCzwartki #3 - Z wizytą w winnicy uniwersyteckiej "Garlicki Lamus"

W ramach naszej serii owocowe czwartki z AGRARIUS, dziś z wizytą w Sadowniczej Stacji doświadczalnej Katedry Ogrodnictwa Wydziału Biotechnologii i Ogrodnictwa w Garlicy Murowanej w powiecie krakowskim w gminie Zielonki. Na terenie stacji prowadzona jest uprawa wielu gatunków drzew i krzewów owocowych - dzisiaj szczególną uwagę poświęcamy winnicy „Garlicki Lamus”. Moim gościem jest Pani Prof. dr hab. inż. Monika Bieniasz – Dziekan Wydziału Biotechnologii i Ogrodnictwa Uniwersytetu Rolniczego im. Hugona Kołłątaja w Krakowie, z którą porozmawiam o uprawie winorośli i o …..winie.

Uprawa winogron w Polsce w ostatnich latach rozwija się bardzo intensywnie. W ciągu minionej dekady powierzchnia upraw zwiększyła się 26-krotnie (przekraczając 950 ha), a liczba zarejestrowanych winnic wzrosła do blisko 700. Łagodne zimy i nowe odmiany sprawiają, że winnice powstają na terenie całego kraju, ze szczególnym uwzględnieniem województw południowych i zachodnich.

Jak winorośl przywędrowała do Polski?

Pierwszych przekazów o winnicach na terenie Polski szukać należy w XII wieku. Najwcześniejsze przekazy dotyczą uprawy w rejonach południowo - zachodniej Polski. Tam bowiem istniały najdogodniejsze dla uprawy warunki klimatyczne. Pierwsze plantacje winorośli były najbardziej rozpowszechnione w dobrach kościelnych i klasztornych. Benedyktyni, a następnie cystersi przyczynili się do zakładania w wielu częściach kraju licznych plantacji. Według zapisów historycznych od roku 1352 prowadzono już w Zielonej Górze notatki kronikarskie dotyczące plonowania winnic. Do ważniejszych ośrodków winiarskich oprócz Zielonej Góry należały Gubin, Krosno Odrzańskie, Kargowa, Sulechów i Świebodzin. Na przełomie XIX i XX w. w okręgu zielonogórskim uprawa winnej latorośli zajmowała 1400 ha powierzchni. Historia polskiego i zielonogórskiego winiarstwa to nie tylko winnice, przetwórnie i tradycja święta winobrania. Winiarstwo miało duży wpływ na architekturę i zabudowę miast i wsi. Do dzisiaj wiele frontowych ścian zielonogórskich kamienic zdobią elementy o tematyce winiarskiej, a mieszkalne wnętrza kryją ozdobne piece i witraże z równie ciekawymi winiarskimi elementami.

Winorośl „od kuchni”.

Winorośl (Vitis L.) – jest krzewem wieloletnim (pnączem) z rodziny Vitaceae, w naturalnych warunkach dorasta do kilkunastu metrów. Jest rośliną długowieczną, użytkowaną 60 - 80 lat. W uprawie intensywnej okres użytkowania jest krótszy i wynosi ok. 40 - 60 lat. Na plantacjach przydomowych w południowej Europie można spotkać okazy kilkusetletnie. Obecnie uprawiana winorośl została wyselekcjonowana z dziko rosnących form. Powstało bardzo wiele gatunków tej rośliny o różnej wielkości i kształcie gron, barwie jagód, wielkości i kolorze liści, wytrzymałości na mróz, odporności na choroby i szkodniki. Początkowo odmiany winorośli uprawnej pochodziły od polifiletycznego (pochodzące od różnych przodków i niebędące ze sobą spokrewnione, ale wykazujące podobieństwa budowy lub fizjologii) gatunku Vitis vinifera L. rosnącego na Kaukazie i w Azji Mniejszej. Wszystkie te odmiany charakteryzowały się dużą wrażliwością na mróz i choroby. Odmiany te podzielono według pochodzenia geograficznego i skrzyżowano je z gatunkami i odmianami amerykańskimi oraz z gatunkiem wschodnioazjatyckim Vitis amurensis Rupr. Gatunek winorośli występujący w Europie najdalej na północ i zachód został objęty nazwą Vitis silvestris Gmel. – winorośl leśna.

Winorośl jest rośliną, która preferuje ciepłe warunki, a optymalna temperatura dla jej prawidłowego wzrostu i rozwoju wynosi 25 - 30°C. Niskie temperatury, poniżej 15°C podczas kwitnienia i poniżej 20°C w okresie intensywnego wzrostu, są niekorzystne dla jej rozwoju.

Odpowiednia suma bezpośredniego promieniowania słonecznego jest niezbędna dla właściwego dojrzewania winogron. Ilość światła docierającego do liści ma bezpośredni wpływ na intensywność procesu fotosyntezy, od czego zależy gromadzenie się cukrów w owocach, a także - pośrednio - tworzenie się komponentów aromatycznych i barwników zawartych w skórkach.

W ciepłym, lecz pochmurnym klimacie są problemy z dojrzewaniem winogron, pomimo bardzo wysokiej sumy aktywnych temperatur. Dlatego ważne jest umiejscowienie winnicy najlepiej na południowym stoku.

Masz winorośl?
Kliknij by dowiedzieć się więcej!
Uprawa winorośli w pigułce!

Jakie podłoże jest najlepsze dla rozwoju winorośli?

W porównaniu z roślinami sadowniczymi winorośl ma szczególne wymagania co do odczynu podłoża. Odmiany pochodzące od winorośli właściwej wymagają obojętnego odczynu gleby, pH 6,5 – 7,2. Pod winnice polecane są gleby lekkie, przepuszczalne i silnie się nagrzewające o uregulowanych stosunkach wodnych. Szczególnie ważnym jest, aby poziom wód gruntowych nie był wyższy niż 1,5–2,0. Winorośl można uprawiać również na ubogich glebach kamienistych, piaszczystych lub silnie alkalicznych. Może stąd się wziął pogląd, że winorośl plonuje dobrze na każdej glebie.

Plantacje często zakładane są na glebach wapiennych, gdzie pH przekracza 7,0, a czasem nawet 8,0. Gdy gleba ma niższy odczyn zaleca się stosowanie wapna nawozowego bi calc+, który reguluje pH i dodatkowo wyposaża gleb w pożyteczne mikroorganizmy glebowe, które kolonizują glebę tworząc jej gruzełkową strukturę. Bi calc+ jest w pełni bezpiecznym wapnem nawozowym i może być stosowany zarówno jesienią jak i wiosną. Biorąc pod uwagę, że większość gleb w Polsce jest zakwaszonych, a uprawa winorośli potrzebuje dobrze uregulowanego odczynu, bi calc+ perfekcyjnie aktywuje glebę i przyczynia się do prawidłowego wzrostu roślin i ich plonowania.

W uprawie winorośli stosowanie bakterii azotowych wpływa korzystnie na poprawę i utrzymanie właściwej struktury gleby, a także udostępnianie azotu pochodzącego z atmosfery roślinom. Najlepszym i sprawdzonym preparatem bakteryjnym, który jest w stanie związać nawet do 50 kg azotu na 1 hektar powierzchni jest bi azot. Odpowiednio przygotowana gleba to również możliwość udostępnienia plantacji fosforu, który jest ciężko przyswajalny dla roślin. Bakterie fosforowe z rodziny Bacillus megaterium w preparacie bi fosfor rozpuszczają ten pierwiastek w glebie zmieniając go na formy łatwo przyswajalne dla roślin. Na dobrze przygotowanych terenach lepiej rozwijają się odmiany winogron białych lub ewentualnie różowych. Odmiany czerwone są bardziej podatne na choroby, a ich plony mogą być mniej satysfakcjonujące. Z pomocą dla tych odmian winogron przychodzi bi protect - doglebowy preparat bakteryjny, który dba o fitosanitarność uprawy i zabezpiecza rośliny przed niepożądanymi atakami ze strony czynników patogennych. Dzięki rywalizacji w glebie o pokarm ze szkodliwymi mikroorganizmami, bakterie Bacillus subtilis zawarte w bi protect dbają o zdrowotność roślin.

Nawożenie i odżywienie winorośli

Mimo, że winorośl dzięki głębokiemu systemowi korzeniowemu jest stosunkowo odporna na stres wodny, to susza ma duży wpływ na przyjmowanie się nowych nasadzeń. W celu zabezpieczenia uprawy przed suszą warto zastosować GleboMax. Kwasy humusowe w GleboMax szybko wnikają do gleby i efektywnie działają, zapewniając jej odpowiednie uwilgotnienie. Innym istotnym czynnikiem decydującym o strukturze gleby jest wapń. Obecność związków wapniowych, zwłaszcza wysoko reaktywnego węglanu wapnia, nadaje glebie korzystną strukturę gruzełkową. Potrzeby pokarmowe winorośli zależą od siły wzrostu danej odmiany oraz wysokości plonu. Można przyjąć dla wytworzenia 1 tony owoców potrzebuje ona 7-10 kg azotu, 1-1,5 kg fosforu, 8-10 kg potasu, 10-12 kg wapnia oraz 1-2 kg magnezu.

Zapotrzebowanie na mikroskładniki jest zdecydowanie mniejsze i wynosi zazwyczaj kilkadziesiąt gramów. W razie potrzeby stosujemy SOLER Fruit - nawóz żelowy zawierający tylko mikroelementy i siarkę. Należy pamiętać, że po każdym sezonie wegetacyjnym zawartość składników w glebie zmniejsza się i należy je uzupełnić. Warto regularnie wykonywać analizę gleby, aby móc określić zapotrzebowanie na poszczególne składniki pokarmowe dla winorośli na sezon wegetacyjny. Utrzymanie roślin w dobrej kondycji watro rozpocząć od początku wegetacji. Wiosną na zielone pąki warto zastosować stymulator wzrostu nanogro aqua. W fazie, gdy młode pąki kwiatowe zaczynają nabrzmiewać, zaleca się zastosowanie preparatu STOP DROP FLOWER w ilości 1 litra na hektar - aby przedłużyć kwitnienie i zabezpieczyć rośliny przed spadkami temperatur. Przed zbiorami warto zastosować STOP DROP FRUIT najlepiej zrobić to około 3-4 tygodnie przed spodziewanym okresem zbiorów. Nawóz ten dostarcza istotnych składników niezbędnych do formowania owoców, dorastania, gromadzenia barwników i cukru. W czasie dojrzewania doskonale sprawdzi się również dolistny nawóz wapniowy Calory, który przyczynia się do odpowiedniego wzrostu owoców i poprawy ich walorów smakowych, co jest istotne w produkcji winogron na świeży rynek jak i tych przeznaczonych na wino.

Winnice są plantacjami wieloletnimi, a uprawa może być prowadzona w jednym miejscu przez kilkadziesiąt lat. Dlatego też ważnym aspektem agrotechnicznym jest dbanie o wysoki poziom zdrowotności w tego typu uprawie. Po zbiorze owoców i opadnięciu liści należy zadbać o resztki roślinne, które są cennym źródłem składników dla gleby. Właściciele winnic przed nadejściem zimy używają mulczowania, które rozdrabnia resztki pożniwne w postaci liści, gałęzi, drobnych pędów i innych pozostałości. Rozdrobniony materiał pozostawia się na miejscu – w tym momencie warto zastosować dwa preparaty wspomagające szybszy rozkład pozostałości roślinnych. Pierwszym z nich jest full terminator - nawóz azotowy
z mikroelementami i kwasami humusowymi oraz produkt mikrobiologiczny bi słoma, który zawiera bezpieczne kultury bakterii i niepatogennych grzybów glebowych naturalnie występujących w podłożu. Nawóz mikrobiologiczny bi słoma wspiera poprawę struktury gleby oraz pobudza jej aktywność biologiczną. Pozostawienie rozłożonych resztek pożniwnych w prawie każdej uprawie zmniejsza zapotrzebowanie gleby na nawozy sztuczne, a dodatkowo w naturalny sposób dba o glebę, jej żyzność i zdrowotność.

W schemacie uprawy winorośli zostały przedstawione produkty nawozowe i preparaty mikrobiologiczne , które polecamy do tego gatunku.

Autor tekstu:
mgr inż. Krzysztof Kolarski
Zastępca dyrektora regionalnego