Bakterie na start

 

 

 Dr Anna Magdalena Ambroszczyk


 

Przedwiośnie i wiosna to czas kiedy powinniśmy zadbać o glebę, której dobry stan zapewni nam wysokie i dobre jakościowo plony.

Intensywne uprawy, nawozy sztuczne, środki ochrony roślin, duża ilość zabiegów agrotechnicznych ale także niekorzystne warunki środowiska takie jak susza, wysokie temperatury w lecie, silne wiatry przesuszające glebę wpływają niekorzystnie na życie biologiczne gleby. Dlatego tak ważne jest przywracanie  glebie jej pierwotnych właściwości.

W ostatnich latach bardzo dużą rolę przypisuje się naturalnym bakteriom glebowym, które od zawsze towarzyszyły uprawom rolniczym, jednakże wskutek intensywnych upraw ich ilość drastycznie zmalała i zostały zaburzone naturalne procesy występujące w glebie  takie jak: rozkład resztek organicznych, tworzenie próchnicy, niszczenie organizmów chorobotwórczych, brak odpowiedniego środowiska biologicznego do rozwoju korzeni roślin oraz zmniejszenie lub całkowity brak przyswajalności dla roślin niektórych pierwiastków takich jak fosfor, azot, żelazo.

Bakterie stanowią podstawową masę wszystkich mikroorganizmów glebowych i charakteryzują się bardzo wysoką aktywnością biologiczną. Większość bakterii glebowych odznacza się zdolnością do przylegania czyli adhezji do powierzchni cząstek mineralnych i koloidów glebowych. Środowiskiem które specjalnie sprzyja rozwojowi bakterii są korzenie roślin.

Bakterie są współtwórcami (razem z grzybami) struktury gleby, tworzą tzw. koloidy glebowe wpływające na jej strukturę, właściwości sorpcyjne oraz zasobność w składniki organiczne. Wpływają także w decydujący sposób na strukturę gruzełkowatą  m.in. przez wytwarzanie śluzów otoczkowych.

Najwięcej bakterii znajduje się w 30 cm warstwy ornej. Na powierzchni 1 ha w tej warstwie może występować od  kilkuset kilogramów (na glebach ubogich) do kilku ton masy bakterii (na glebach bogatych o dobrej strukturze – w 1 gramie gleby może występować nawet 5 mld bakterii).

W pobliżu korzeni roślin i na ich powierzchni bakterie znajdują zwiększone ilości związków organicznych, wydalanych przez rośliny takich jak kwasy organiczne, aminokwasy, witaminy. Wokół korzeni gromadzi się zatem dużo większa ilość bakterii niż w glebie pozostałej, dlatego obszar ten nazwano ryzosferą  i to od przemian w niej zachodzących zależy wzrost i plonowanie roślin oraz ich kondycja i odporność.

Aby pomóc glebie w regeneracji biologicznej możemy zastosować w uprawach niektóre bakterie takie  jak:

Bacillus subtilis

Znana również jako Laseczka sienna - bakteria która występuje pospolicie zwłaszcza w glebie. Jest saprofitem, rozkładającym organiczne związki pochodzenia roślinnego (głównie węglowodany i pektyny).  Dodatkowo bakteria wytwarza antybiotyki peptydowe, m.in. polimyksynę B i subtylinę a także aminokwasy, polisacharyd- inulinę oraz enzymy m.in. amylazę i proteazę. Tworzy również siderofory (bacillobaktyna), które mają zdolność wiązania jonów żelaza a ich obecność w pobliżu korzeni roślin może chronić je przed wieloma patogenami, poprzez wiązanie w chelaty wszystkich dostępnych form żelaza i nieudostępnianie go organizmom patogennym. Białko tych bakterii zawiera również hydrofobinę BsIA, która jest powierzchniowo czynne, zmniejszają napięcie powierzchniowe, przez to zwiększa się zwilżenie powierzchni na której znajdują się bakterie, co prowadzi do zwiększenie wilgotności w obrębie systemu korzeniowego oraz pokrycie go dodatkowym filmem ochronnym (znaczące szczególnie w okresie suszy) oraz stabilizują koloidy glebowe. Bakteria ta oprócz roli w tworzeniu struktury gleby ma również inną drogocenną dla każdego rolnika cechę – redukuje liczbę chorobotwórczych grzybów i bakterii w glebie przyczyniając się do polepszenia stanu fitosanitarnego w uprawach. Bacillus subtilis jest ponadto bakterią bardzo szybko się namnażającą więc poprzez konkurencję o pokarm i miejsce w stosunku do innych, chorobotwórczych patogenów eliminuje je w naturalny sposób ze środowiska glebowego, nie zaburzając a wręcz wspomagając rozwój pożytecznych mikroorganizmów glebowych. Zawarte w preparacie PROTECT®bacter bakterie stanowią niezbędny dodatek do wiosennych zabiegów polowych. Działanie PROTECT®bacter zostało potwierdzone przez wieloletnie badania. Doświadczenia przeprowadzone w ośrodkach naukowych (Uniwersytet Rolniczy w Krakowie, IUNG w Puławach) oraz w doświadczeniach polowych u rolników, ogrodników o sadowników w całej Polsce potwierdziły korzystny wpływ Bacillus subtilis na zdrowotność i polepszenie wielkości i jakości plonu.

Badania przeprowadzone przez mikrobiologów z UR w Krakowie wykazało że zastosowanie preparatu PROTECT®bacter na wyhodowane w warunkach laboratoryjnych kultury grzybów chorobotwórczych powoduje silne ograniczenie ich żywotności lub całkowite ich zniszczenie.

 

 

Badaniom poddano szczepy Fusarium (graminearum, culmorum, oxysporum), wyizolowanych z upraw monokulturowych,  które zostały opryskane roztworem preparatu PROTECT®bacter. Po kilku dniach nastąpiła reakcja grzyba na oprysk – grzybnia zaczęła kurczyć się i obumierać a po 15-20 dniach zaobserwowano całkowite obumarcie zarówno grzybni jak i zarodników wszystkich szczepów Fusarium.

 

 

W kolejnych badaniach wykazano korzystny wpływ bakterii Bacillus subtilis na rozwój w glebie mikroorganizmów pożytecznych takich jak: bakterie uczestniczące w przemianach węgla, bakterie azotowe, fosforowe, oraz promieniowce i grzyby saprofityczne. Stwierdzono ponad dwukrotny wzrost bakterii w formie wegetatywnej (czynnej). Ważnym ogniwem w przemianach zachodzących w glebie jest udostępnianie związków mineralnych roślinom. Do tego celu niezbędne są m. in. bakterie które wspomagają i umożliwiają ten proces.

 

Azotobacter chroococcum

Dzięki procesom mikrobiologicznym azot z atmosfery zostaje włączony do związków organicznych komórek. Związki organiczne występujące w szczątkach organicznych są mineralizowane przy udziale drobnoustrojów i są włączane do obiegu w atmosferze. Wiązanie azotu przez bakterie wolnożyjące w glebie lub symbiotyczne (Rhizobium) jest podobne. Jest to redukcja N2 atmosferycznego do NH4 pod wpływem enzymów produkowanych przez bakterie. Wiadomo że bakterie azotowe mogą wiązać  nawet do 50 kg azotu na 1 ha powierzchni uprawnej. Azot ten w postaci przyswajalnej przez inne organizmy (związki amonowe, białka) może dalej krążyć w biosferze.  Doskonałym przykładem bakterii azotowej naturalnie występującej w glebie jest Azotobacter chroococcum. W glebach o małej zawartości próchnicy na których prowadzona jest intensywna produkcja  spadek zawartości mikroorganizmów może sięgać nawet kilkudziesięciu procent. Przyczyniają się do tego również nawozy sztuczne, herbicydy, fungicydy i insektycydy oraz niekorzystne warunki środowiskowe. Zastosowanie bakterii Azotobacter chroococcum w okresie wiosennym na glebę pozwala odbudować populację tej jakże pożytecznej bakterii. Zastosowanie 1 l preparatu AZOT®bacter zawierającego tą właśnie bakterię pomaga na usprawnieniu obiegu azotu w glebie a także zaoszczędzeniu nakładów na nawożenie azotowe do 30-40 kg czystego azotu w przeliczeniu na 1 ha powierzchni na sezon.

 

Bacillus megaterium

Fosfor, podobnie jak azot, bierze udział we wszystkich procesach życiowych zachodzących w roślinie, jest on niezbędny do prawidłowego przebiegu fotosyntezy, oddychania, przemiany materii, a szczególnie przy powstawaniu białek i substancji zapasowych (tłuszcze, fityna). Jego niedobór powoduje poważne zakłócenia w podstawowych funkcjach życiowych roślin, czego wynikiem jest osłabienie rozwoju i funkcjonowania poszczególnych organów, a zwłaszcza systemu korzeniowego.  

Fosfor znajdujący się w glebie jest przyswajany przez bakterie fosforowe. Organizmy te przetwarzają złożone związki fosforu do form dostępnych dla roślin i zwierząt (uruchomienie). Rozpuszczalne w wodzie związki fosforu (fosforany) są pobierane przez rośliny, które wbudowują go w związki budujące komórki.

 

Bardzo często w rolnictwie  spotykamy się  z sytuacją, że zawarty w glebie fosfor (czasami nawet w nadmiernej ilości) jest niedostępny dla roślin, na których występują objawy niedoborów tego pierwiastka (wystąpienie fioletowych przebarwień na łodygach i ogonkach liściowych, a niekiedy również na spodniej stronie liści). Deficyt fosforu uwidacznia się najczęściej u roślin młodych w początkowych okresach ich wzrostu i rozwoju (szczególnie często jest obserwowane w uprawie kukurydzy).

Zastosowanie Bacillus megaterium wiosną poprawia zasobność gleby w formy fosforu przyswajalne dla roślin. Preparatem polecanym do stosowania jest FOSFOR®bacter który zawiera szczepy B.megaterium w bardzo dużej ilości (1x109 / 1 ml) i zastosowany w ilości 1 kg/ha pozwala obniżyć ilość wnoszonego w nawozach fosforu w czystej formie nawet do 20-40 kg/ha.

 

Stosowanie preparatów bakteryjnych wpływa bardzo korzystnie na zawartość składników odżywczych w glebie co również przekłada się na wzrost plonowania.

Potwierdzają to badania wykonane  w IUNG w Puławach w latach 2012/13. Celem przeprowadzonych badań było określenie wpływu środków poprawiających właściwości gleby PROTECT®bacter, AZOT®bacter i FOSFOR®bacter, na wybrane właściwości gleby: zawartość przyswajalnych form fosforu, potasu, magnezu i azotu mineralnego oraz ocena produkcyjnych efektów stosowania preparatów w uprawie pszenicy ozimej tj: wielkość plonów oraz pobranie makroskładników pokarmowych z plonem ziarna. Stwierdzono znaczny wzrost zawartości przyswajalnych form azotu (do 55%), fosforu (nawet do 32%) i potasu  (do 10 %) oraz magnezu (do 34%) w warstwie ornej gleby po zastosowaniu zarówno jesiennej jak i wiosennej aplikacji.

Testowane preparaty istotnie wpływały na przyrost plonów ziarna pszenicy ozimej. PROTECT®bacter wykazywał największą skuteczność plonotwórczą przy zastosowaniu w okresie wiosennym, zwiększając plony ziarna o 36% w stosunku do kontroli. Największą zwyżkę plonów pszenicy pod wpływem preparatu FOSFOR®bacter uzyskano również przy oprysku w terminie wiosennym – o 32%, natomiast AZOT®bacter wykazywał porównywalną skuteczność przy oprysku w okresie wiosennym, jesiennym oraz obydwu terminach dając zwyżkę plonów średnio o 18%.

Termin stosowania preparatu AZOT®bacter nie wpływał istotnie na plonowanie pszenicy, a uzyskiwane plony ziarna były większe w stosunku do obiektu kontrolnego średnio o 18%. FOSFOR®bacter powodował istotny przyrost plonów w stosunku do obiektu kontrolnego przy oprysku jesiennym (o 27%) oraz wiosennym (o 33%).

 

W badaniach wykazano również, że zastosowane łącznie wszystkie trzy preparaty

( PROTECT®bacter, AZOT®bacter i FOSFOR®bacter),

wpływały na lepsze pobieranie składników odżywczych przez pszenicę,

która pobierała z plonem ziarna istotnie więcej azotu (129 kg/ha - 20,5 % więcej),

fosforu (19,4 kg/ha – 37% więcej), potasu (24,5 kg/ha – 50 % więcej),

magnezu (3,20 kg/ha – 30% więcej) i wapnia około 40% więcej aniżeli w obiekcie kontrolnym.

 

 

 


 

Podsumowując :

Należy zadać sobie pytanie:

Czy warto  stosować bakterie w uprawach?

Mamy nadzieję ze powyższy artykuł rozwiał Państwa wątpliwości a odpowiedź jest prosta:

TAK!

Adres

AGRARIUS Sp. z o. o.
Ratuszowa 2/3
37-700 Przemyśl

Kontakt

tel./fax: +48 16 675 03 38
e-mail: biuro@agrarius.eu
formularz kontaktowy

Newsletter

x