Naturalny sprzymierzeniec produkcji sadowniczej

 

Paulina Trzos
Doradca Agrarius


 

Nowoczesne sadownictwo poza szeroko rozumianą technologią maszynową, wykorzystuje obecnie na szeroką skalę chemiczne środki ochrony, syntetyczne nawozy itp.  Wydawać by się mogło, iż tak bogata dostępność wielu preparatów na rynku powinna prowadzić niemalże do produkcji idealnej, nieproblematycznej, a już z całą pewnością pozbawionej chorób…

Dlaczego zatem pomimo wprowadzania do sadów tak zaawansowanych preparatów fungistatycznych borykamy się z roku na rok z coraz to większymi porażeniami chorobowymi?

 

Zabiegi ochronne to elementarny składnik produkcji roślinnej, jednak zbyt wysoki udział środków chemicznych prędzej czy później prowadzi w pierwszej kolejności do uodpornienia roślin na daną substancję czynną, a w następstwie do chemicznej degradacji gleby. Po każdym sezonie bogatym w ”chemię” zmieniamy skład fazy ciekłej gleby, nierzadko również ubożeje jej faza gazowa i w konsekwencji blokowana jest zarówno odpowiednia mineralizacja, jak i rozkład materii organicznej (zachodzą procesy gnilne, będące startem dla życia rozmaitych pleśni, grzybów itp.). Toksyny mają też niewątpliwy wpływ na zmniejszanie ilości bytujących w glebie dobroczynnych mikroorganizmów, odpowiedzialnych za naturalne funkcje ochronne przed chorobami, dostarczanie składników pokarmowych, utrzymywanie zdrowego środowiska glebowego itd. Moment, kiedy nastąpi uodpornienie stwarza sytuację, kiedy kolejne opryski chemiczne nie przynoszą pożądanych rezultatów, a rozprzestrzeniający się patogen paraliżuje doczesną produkcję.

Należy zaznaczyć, że powyższe zagrożenia potęguje fakt, iż sadownictwo jest monokulturową produkcją, która to przyspiesza uodparnianie patogenów. W Instytucie Ogrodnictwa w Skierniewicach, gdzie prowadzony jest specjalistyczny monitoring, zauważono, że najczęściej uodpornienie dotyka Venturia inaequalis, który jest odpowiedziany za parcha jabłoni. Obecnie w centralnej Polsce odnotowano już odporność Venturia inaequalis na strobiluryny, anilinopirymidyny oraz fungicydy dodynowe. Podczas 59. Ogólnopolskiej  Konferencji Ochrony Roślin Sadowniczych dr Agata Broniarek-Niemiec zwróciła uwagę, że aż w 70% spośród monitorowanych sadów, gdzie występuje drobna plamistość liści - Blumeriella jaapi, oraz brunatna zgnilizna drzew pestkowych – Monilinia spp., ujawniła się odporność w/wym patogenów na tiofanat metynu. Ponadto jeśli chodzi o Blumeriella jaapi to w 1/3 z obserwowanych sadów stwierdzono odporność także na fungicydy dodynowe. Dr Broniarek-Niemiec omówiła także badania, które wykazały, iż w plantacjach truskawek porażonych przez szarą pleśń – Botrytis cinerea, występują formy odporne na strobiluryny, a także na anilinopirymidyny (K. Zagórska).

 

Podobna sytuacja dotyczy sadów jabłoniowych i gruszowych, gdzie z różnymi skutkami toczy się walka z zarazą ogniową – Erwinia amylovora. Na przykładzie zarazy ogniowej, nad którą badania biopreparatów trwają już od 20-30 lat, E. A. B. Emmert i J. Handelsman opisali, że na szczególną uwagę zasługuje bakteria Bacillus subtilis, ponieważ w odniesieniu do B. pumilus, P. agglomerans i P. fluroescens, posiada większe zdolności przeżywania w niekorzystnych warunkach.  B. subtilis  wywtarza lipopeptydowe metabolity, które działają antybiotycznie na żyjące formy Erwinia amylovora. Specjalistyczny monitoring w Szwajcarii, za pomocą molekularnego markera pokazał, iż bardzo dobre rezultaty odnośnie szybkiej kolonizacji słupków kwiatów uzyskuje się przeprowadzając oprysk w momencie otwartych kwiatów (E.A.B. Emmert, J. Handelsman, przekł. P. Sobiczewski,  A. Mikiciński, S. Berczyński, 2007).

 

Na kolejny ważny aspekt, związany z niebywałą istotnością stosowania w sadownictwie bakterii Bacillus subtillis, zwrócił uwagę S.K. Sharma, twierdząc, że mikroorganizm ten wpływa na ograniczanie rozwoju choroby korzeni, którą wywołuje Dematophora necatrix (Sharma, przekł. Zydlik 2008). Dodatkowo R. Utkhede i E.M. Smith zauważyli, że B. subtilis ogranicza choroby grzybowe, które wywołują Pythium utimum oraz Phytophthora cactorum. Utkhede i Smith zauważyli także poprawy wskaźników plonowania (Utkhede i Smith, przekł. Zydlik 2008).

 

Rosnące uodparnianie, coroczne ograniczanie w stosowaniu poszczególnych substancji czynnych rodzi sytuacje, kiedy metody biologiczne przestają być zarezerwowane głównie dla gospodarstw ekologicznych. Co istotne – korzystanie w sadownictwie z zabiegów przy użyciu bakterii okazuje się być bardzo skuteczne, efektywne i z pewnością pozbawione jest ryzyka wyizolowania form odpornych poprzez częste/coroczne zabiegi. Biorąc pod uwagę powyższe Baillus subtilis  wydaje się być jednym z najefektywniej działających biopreparatów, wchodzącym w niekorzystne interakcje z patogenami (konkurencja o po-żywienie i przestrzeń).

 

Od kilku lat w Polsce stosowany jest preparat PROTECT bacter® (dawniej FITO doctor®), który w swoim składzie zawiera jedynie szczep bakterii  Bacillus subtilis – szczep, który spośród wielu dostępnych na światowych rynkach spełnił rygorystyczne wymogi i okazał się być biologicznie niezwykle silny (przetrwanie, szybkość zasiedlania etc.). Ponadto PROTECT bacter® posiada najwyższą koncentrację ilości bakterii w 1 kg, dzięki czemu działa już w niskich dawkach, a jego stosowanie jest niebywale ekonomiczne. Polecam zastosowanie PROTECT bacter® zarówno do zabiegów doglebowych, jak i do oprysku całych drzew w trakcie sezonu.

 

 


 

Literatura:
Emmert E.A.B., Handelsman J., 1999. Biocontrol of plant disease: A (Gram-) positive perspective,  FEMS Microbiology Letters 171(1):1-9
Sharma S.K.,  2002.  Control  of  white  root  rot  of  apple  caused  by Dematophora  necatrix with Bacillus sp. Plant Dis. Res. 17, 2: 308-312.
Sobiczewski P., Mikciński A., Bereczyński S., 2007. Biologiczna Ochrona Jabłoni i grusz przed zarazą ogniową (Ervinia Amylovora) – szanse i zagrożenia.

Postępy w Ochronie Roślin, 47 (2) 2007
Utkhede R.,  Smith E.M.,  2000.  Impact  of  chemical,  biological  and  cultural  treatments  on  the growth and yield of apple in replant-disease soil. Aust. Plant Pathol. 29: 129-136.
Zagórska K., 2016. Wzrasta problem odporności patogenów na niektóre fungicydy. www.sadyogrody.pl
Zydlik P., 2008. Wykorzystanie preparatów pochodzenia naturalnego w zwalczaniu niektórych chorób roślin sadowniczych.
Nauka Przyr. Technol. 2, 1, #3.

 

Adres

AGRARIUS Sp. z o. o.
Ratuszowa 2/3
37-700 Przemyśl

Kontakt

tel./fax: +48 16 675 03 38
e-mail: biuro@agrarius.eu
formularz kontaktowy

Newsletter

x