Dobroczynny wpływ kwasów humusowych na glebę i rośliny

 

Dariusz Panas
Doradca Agrarius


Poziom próchnicy glebowej świadczy o żyzności podłoża. Niestety deficyt tego  bardzo ważnego składnika w polskich glebach jest bardzo znaczny. Spadkowi żyzności gleby sprzyjają m.in. brak racjonalnego nawożenia organicznego, intensywna uprawa w tym samym miejscu przez wiele lat, nieumiejętne wykorzystywanie resztek pożniwnych, używanie herbicydów czy ciężkiego sprzętu rolniczego. Istnieje kilka sposobów poprawy żyzności gleby i przywrócenia jej produktywności. Jedną z możliwości jest wykorzystanie nawozów humusowych ze względu na ich wielokierunkowe oddziaływanie na glebę, a przez to na rośliny uprawne. Kwasy humusowe są naturalnym składnikiem próchnicy w glebie. Do kwasów humusowych zaliczamy kwasy HUMINOWE, FULWOWE oraz HUMINY

 

 

Kwasy humusowe mogą pochodzić z różnych źródeł. Dostępne w Polsce preparaty humusowe najczęściej pozyskiwane są z leonardytów/forma pośrednia między torfem a węglem brunatnym/oraz węgla brunatnego. Preparatem należącym do trzeciej generacji jest LIGNOhumat®SUPER. Wchodzące w jego skład najwyższej czystości substancje huminowe i fulwowe utrzymują właściwy poziom próchnicy, dzięki czemu wzrasta uruchamianie i przyswajalność składników pokarmowych z gleby nawet o 20-40%. Kwasy humusowe stanowią o zdolności do tworzenia tak ważnej struktury gruzełkowatej gleby, jednocześnie pozytywnie wpływając na jej właściwości wodne, powietrzne i cieplne.

 

Jest to korzystne zarówno dla gleb piaszczystych/zwiększenie zwięzłości/, jak i ciężkich (rozluźnienie i napowietrzanie). Dzieje się to głównie za sprawą kwasów fulwowych, które mają właściwości elektrodynamicze i rozdrabniają nadmiernie zagęszczone koloidy glebowe. W obecności kwasów fulwowych nawet bardzo wilgotna gleba zachowuje strukturę gruzełkowatą (również na glebach zalanych, podmokłych i ciężkich poprawia się ich napowietrzenie).

 

Rośliny rosnące na glebach strukturalnych mają zapewnione równomierne ilości wody i składników pokarmowych podczas całego okresu wegetacji. Trwała gruzełkowata struktura gleb zapewnia roślinom wykorzystanie wody do 85%, podczas gdy na glebach niestrukturalnych to wykorzystanie nie przekracza 15%. Stąd też gleby uprawne, które zatraciły strukturę, nie są w stanie zmagazynować takiej ilości wody, która jest niezbędna dla prawidłowego rozwoju roślin.

 

A to wiąże się z wieloma innymi problemami, takimi jak: spadek życia biologicznego gleby, blokowanie się składników pokarmowych i wiele innych.

 

 

 

Warto również zaznaczyć, że struktura gruzełkowata chroni warstwę orną gleby przed pękaniem i procesami erozyjnymi.
Kwasy humusowe tworzą środowisko, w którym pożyteczne organizmy glebowe mogą się prawidłowo rozwijać w optymalnych dla siebie warunkach, podczas gdy w glebach, gdzie ich zawartość jest znikoma życie biologiczne gleby jest ubogie. Ponadto organizmy glebowe czerpią z substancji organicznej niezbędną energię i mineralne składniki pokarmowe. Gleby zasobne w próchnicę odznaczają się zdecydowanie wyższą aktywnością biologiczną, dzięki której obserwujemy szybszą mineralizację materii organicznej stanowiącej resztki pożniwne, opadłych jesienią liści czy  skoszonej trawy.

 

Preparaty zawierające kwasy humusowe przywracają żyzność glebie zmęczonej, a także mają zastosowanie na stanowiskach podtapianych przez intensywne opady deszczu, z czym zawsze wiąże się pogorszenie żyzności gleby. Woda dłużej zalegająca niszczy strukturę gleby, wymywa składniki pokarmowe i powoduje zamulenie gleby, a przez to śmierć tlenowych mikroorganizmów i uszkodzenia systemu korzeniowego roślin. Zastosowanie wówczas kwasów humusowych może szybko przywrócić glebie jej funkcje.

 

KWASY HUMUSOWE W PIGUŁCE:

  •  ułatwiają wytwarzanie struktury gruzełkowatej gleby
  •  zwiększają ilość pustych przestrzeni oraz przepuszczalność wody w glebach ciężkich
  •  podnoszą pojemność wodną gleb lekkich
  •  wspomagają wietrzenie gleby
  •  poprawiają właściwości buforowe gleby
  •  korzystnie wpływają na właściwości sorpcyjne gleby
  •  podnoszą biologiczną aktywność gleby
  •  uruchamiają trudno przyswajalne składniki pokarmowe w glebie
  •  optymalizują przenikanie substancji pokarmowych przez korzenie
  •  wspomagają rozwój systemu korzeniowego

 

Kwasy humusowe zawierają wiele tzw. substancji wzrostowych, np. witamin, auksyn, niektórych innych kwasów organicznych czy substancji o charakterze antybiotyków, które intensyfikują ważne procesy fizjologiczne roślin (gospodarkę wodną, oddychanie i fotosyntezę, m.in. przez uaktywnienie enzymów roślinnych) oraz działają jako organiczne katalizatory wielu procesów biologicznych.

 

 

 

 

Próchnica i zawarte w niej kwasy stymulują rozwój włośników korzeniowych, ułatwiając sprawniejsze pobieranie składników pokarmowych z gleby (z większej powierzchni). Na stanowiskach wzbogaconych w kwasy humusowe stwierdza się zwiększenie produktywności roślin i poprawę jakości i wartości biologicznej plonu. Lepsza jest też kondycja drzew i ich odporność na stres. Ponadto substancje próchniczne mogą przeciwdziałać występowaniu niektórych chorób (fitosanitarne działanie jest spowodowane silnym mnożeniem się mikroorganizmów saprofitycznych, które są antagonistami fitopatogenów).

Kwasy humusowe wpływają przede wszystkim na poprawę struktury gleby i jej utrwalenie. Mając właściwości sklejania cząstek szkieletowych gleby w większe tzw. agregaty wpływają na tworzenie się struktury gruzełkowatej, poprawiając stosunki powietrzne. Jest to korzystne zarówno dla gleb piaszczystych (zwiększenie zwięzłości), jak i ciężkich (rozluźnienie i napowietrzanie). Dzieje się to głównie za sprawą kwasów fulwowych, które mają właściwości elektrodynamicze i „rozdrabniają” nadmiernie zagęszczone koloidy glebowe. W obecności kwasów fulwowych nawet bardzo wilgotna gleba zachowuje strukturę gruzełkowatą (również na glebach zalanych, podmokłych i ciężkich poprawia się ich napowietrzenie).

 

Poprzez zwiększenie zdolności koloidów do wiązania wody kwasy humusowe zapobiegają również powierzchniowemu odpływowi wody, pękaniu i erozji gleby (wodnej i powietrznej). Dzięki ciemnemu zabarwieniu, gleby bogate w próchnicę silniej pochłaniają promienie słoneczne i mają również lepsze właściwości termiczne.

Kwasy huminowe tworzą kompleksy z minerałami ilastymi, tworząc kompleksy organiczno-mineralne poprawiające sorpcję gleby. Kwasy fulwowe mają większą niż huminowe zdolność sorpcyjną w stosunku do jonów metali (m.in. Mg, Mn, Fe, Al) oraz fosforu i uwalniają je w miarę zapotrzebowania roślin. Dzięki temu zawarte w nawozach składniki mineralne są zatrzymywane w strefie korzeniowej i zmniejsza się ich wypłukiwanie w głąb gleby.

 

Na glebach lekkich kwasy humusowe ograniczają wymywanie azotu i potasu (nawet o 50%), magnezu i wapnia (również poprzez stymulowanie rozwoju włośników korzeniowych i pobieranie nawozów z większej powierzchni korzeni). Znacznie poprawiają pobieranie fosforu (nawet o 60%), redukując jego wiązanie w glebie
w formy niedostępne.

 

Związki próchniczne i zawarte w nich kwasy humusowe wpływają na zdolności buforowe gleb, regulując i stabilizując ich odczyn (zarówno zbyt kwaśny, jak i zbyt zasadowy). Buforowość to zdolność gleby do przeciwstawiania się zmianom odczynu, mimo działania czynników zakwaszających i zależy ona głównie od obecności w glebie części ilastych, próchnicy i węglanu wapnia. Kwasy humusowe zapobiegają w ten sposób uwstecznianiu składników oraz umożliwiają przechodzenie ich w formy przyswajalne, przez co zwiększa się znacznie dostępność dla roślin wielu mikro- i makroskładników.

 

Działając chelatująco na jony metali ograniczają też ich wzajemne antagonizmy i również w ten sposób ułatwiają ich pobieranie przez system korzeniowy (jednocześnie ograniczają też mobilność niekorzystnych metali ciężkich – kadmu, ołowiu, zmniejszając ich pobieranie przez rośliny). Próchnica jest też podstawowym źródłem azotu i fosforu, które w tej postaci są magazynowane w glebie, a po mineralizacji stają się dostępne dla roślin wyższych. Wiedząc o tych właściwościach KH można więc obniżyć dawki nawozów mineralnych, bez negatywnych skutków dla plonu. Na potwierdzenie tej tezy można przytoczyć stwierdzenie, że związki próchnicy są w stanie zmagazynować 4-12 razy więcej składników pokarmowych niż część mineralna gleby (odpowiadają za 20-70% całkowitej pojemności sorpcyjnej gleby). Stosowanie intensywnego nawożenia doglebowego na stanowiskach ubogich w kwasy humusowe jest więc z pewnością mało efektywne.

 

Z kolei zmiany zawartości próchnicy w glebie przyczyniają się do rozwoju bakterii glebowych, bezpośrednio zaangażowanych w rozpuszczanie składników odżywczych makro i mikro oraz witamin. Mowa tu o bakteriach wiążących azot, rozkładających celulozę, a także o amonifikatorach i innych drobnoustrojach odgrywających kluczową rolę w odżywianiu i wzroście roślin. Oprócz tego zwiększają aktywność fermentacyjną gleby, co ma wpływ na trwałość składników odżywczych. Zwiększa się aktywność takich czynników fermentacyjnych, jak: ureaza, fosfataza, katalaza, dehydrogenaza, esteraza itp. W wyniku tych działań trudno przyswajalne składniki mineralne, takie jak fosfor, potas, wapń czy magnez, są przekształcane w formy łatwo absorbowane przez rośliny.

 

Dlatego też po zastosowaniu humianów odnotowujemy w warstwie ornej wzrost ilości nietrwałych związków fosforu o 1,5 do 2 razy oraz wymiennego potasu i przyswajalnego azotu o 2 do 2,5 razy. Jeśli chodzi o mikroelementy, tworzą one niestabilne związki chelatowe z substancjami huminowymi, które łatwo przenikają do roślin; badania wykazują, że rośliny mogą przetwarzać żelazo i mangan tylko w postaci humianów tych dwóch metali.

 

LIGNOhumat®SUPER może być stosowany nie tylko doglebowo. Bardzo dobre efekty przynosi oprysk dolistny roślin oraz nawadnianie kropelkowe i fertygacja. Stosowanie dolistne przynosi korzyści ze względu właśnie na lignosulfoniany, na bazie których powstaje preparat. Są to naturalne związki chelatujące, które zmiękczają wodę i zwiększają przyczepność nawozu do liści, co zapewnia wykorzystanie składników z nawozu na poziomie ponad 90%. Dodatkowo wytwarzają na liściach i łodygach roślin zewnętrzną warstwę ochronną utrudniającą wnikanie szkodliwych substancji i patogenów do ich wnętrza. Ponad to kwasy huminowe mają bezpośredni wpływ na błony komórkowe, powodując wzrost ich przepuszczalności, a w rezultacie skuteczniejszy transport związków mineralnych do miejsc aktywnych metabolicznie. Po wniknięciu tych związków do komórek roślinnych następuje wzrost intensywności oddychania komórkowego oraz wzmożenie procesu podziału komórek. Pod wpływem związków humusowych, szczególnie kwasów fulwowych aplikowanych dolistnie, zwiększa się ilość chlorofilu w liściach.
Humiany zmieniają przepuszczalność błony komórkowej, przyspieszają fermentację, zwiększają zawartość chlorofilu i wydajność fotosyntezy, stymulują oddychanie tkankowe oraz syntezę białek, cukrów, aminokwasów i witamin. Jednocześnie humiany nie zawierają składników toksycznych, rakotwórczych ani mutagennych, dzięki czemu mogą stanowić podstawę do produkcji żywności ekologicznej.

 

Oczywiście od Państwa zależy jaki rodzaj preparatu wybierzecie, ale musicie pamiętać o zwróceniu uwagi na zawartość kwasów huminowych i fulwowych, a tu LIGNOhumat®SUPER na chwilę obecną nie ma sobie równych: 90% to substancje humusowe, w tym: - kwasy huminowe 80-85% i kwasy fulwowe 15-20% / oraz dawkę na areał. Przy 0,5 – 1 kg na ha w oprysku doglebowym i 100 g na ha w oprysku dolistnym koszt zabiegu w porównaniu do innych preparatów nie jest wysoki. Niebagatelny wpływ na łatwość aplikacji ma również rozpuszczalność i brak osadu.

 

 

 

Adres

AGRARIUS Sp. z o. o.
Ratuszowa 2/3
37-700 Przemyśl

Kontakt

tel./fax: +48 16 675 03 38
e-mail: biuro@agrarius.eu
formularz kontaktowy

Newsletter

x